Thuyết Minh Về Lễ Hội Cồng Chiêng Tây Nguyên | làm thế nào

Thuyết Minh Về Lễ Hội Cồng Chiêng Tây Nguyên
| mẹo thường

ko gian văn hóa truyền thống Cồng Chiêng Tây NguyênđượcUNESCOcông nhận làKiệt tác truyền khẩu và phi vật thểnhân loạivào ngày15 tháng 11năm2005.

quý anh chị đang xem: Thuyết minh về lễ hội cồng chiêng tây nguyên

Cồng chiêng xuất hiện từ lúc nào chưa thấycó nghiên cứu vãn sâu nào nói về vấn đề này. theo cách thức hiểu văn hóa truyền thống thì cồngchiêng Tây Nguyên sở hữu xuất xứ từ vùng người Việt, người Lào. vừa mới đây căn cứ vàoviệc phát hiện các di chỉ khảo cổ ở Lung Leng (Kon Tum), nhất là về mặt kỹ thuậtcủa các khuôn, sở hữu nhà khảo cổ học nghĩ rằng rất sở hữu thể cư dân Tây Nguyên bản địađã làm được cồng chiêng từ rất mất thời kì.Dù cồng chiêng Tây Nguyên do các tộcngười cư trú lâu đời tự đúc thường nhập từ vùng người Việt, người Lào thường thế nàođi chăng nữa, nhưng sở hữu một số trong những điều ai cũng phải thừa nhận là người Tây Nguyên bảnđịa diễn tấu cồng chiêng rất tài tình, thiện nghệ. ko gian văn hóa truyền thống cồngchiêng Tây Nguyên, về ko gian địa lý, cần hiểu theo ý nghĩa hẹp và ý nghĩa rộng.
Về nghĩa hẹp: cồng chiêng Ê đê chỉ diễn tấutrong ngôi nhà dài, khu mộ địa, trên rẫy; cồng chiêng Mơ Nông diễn tấu trongngôi nhà trệt, ngoài Sảnh, trên đường kính trắng lên rẫy,người Gia rai đánh chiêng trướcngôi nhà rông theo điệu xoang (múa) và khu mộ địa.
Về nghĩa rộng: cách đây ko lâu, vào nhữngnăm 80, 90 của TK XX (tất nhiên càng về trước lại càng như vậy), lúc đặt chân đếnvùng đồng bào cư trú lâu đời ở Tây Nguyên vào trong ngày thu hoạch mùa màng, đối vớingười Ê đê cả mùa ăn năm uống tháng (hua mnăm thun), đứng từ xa thì nghe tiếngchiêng, tới bên thì nghe tiếng hát. Đêm đêm thỉnh thoảng tiếng chiêng lại vanglên dồn dập, hấp dẫn, thôi thúc, cuốn hút người nghe. này là ko gian văn hóacồng chiêng Tây Nguyên.
Dĩ nhiên, ko gian văn hóa truyền thống cồng chiêng gắnliền với các chỉnh thể văn hóa truyền thống khác như nghi lễ, lễ hội, tín ngưỡng, phong tụctập quán…
Theo dòng lịch sử văn hóa truyền thống quả đât thì cồng chiêng trong khu vực Đông Nam Á xuất hiện khá sớm và trở thành một nét vănhóa riêng , văn hóa truyền thống văn hóa truyền thống của những dân tộc. Bắt nguồn từ đời sống cùng đồngcác dân tộc mà điểm xuất phát là từ laođộng sản xuất, tập quán cư trú sinh sống của bà con các dân tộc thiểu số nên cồngchiêng tây nguyên mang giá trị nổi trội của tài năng sáng tạo, bắt rễ từ văn hóavà lịch sử của những cùng đồng dân tộc trởthành hình tượng khẳng định bản sắc vănhóa cùng đồng. Nhìn trên toàn diện và tổng thể thì đây là “tiếng nói của Việt Nam” nhưng thậtsự thì đây là 1 dòng chảy văn hóa truyền thống mang sắc thái riêng biệt. Vì vậy mà KhôngGian văn hóa truyền thống Cồng Chiêng Tây Nguyên sẽ được tổ chức UNESCO thừa nhận là “di sảnvăn hóa phi vật thể của quả đât”.
ko gian văn hóa truyền thống cồng chiêng TâyNguyên trải rộng suốt 5 tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông, Lâm Đồng vàchủ nhân của loại hình văn hóa truyền thống diệu kỳ này là cư dân các dân tộc Tây Nguyên:Bana, Xêđăng, Mnông, Cơho, Rơmăm, Êđê, Giarai… Cồng chiêng gắn bó mật thiếtvới cuộc sống của người Tây Nguyên, là tiếng nói của tâm linh, tâm hồn conngười, để diễn tả niềm vui, nỗi phiền trong cuộc sống, trong lao lực và sinh hoạthàng ngày của họ.
Cồng chiêng Tây Nguyên sở hữu nguồn gốc từ văn hóa truyền thống văn hóavà lịch sử rất mất thời kì đời. Về cội nguồn, sở hữu nhà nghiên cứu vãn nghĩ rằng, cồng chiênglà “hậu duệ” của đàn đá. trước lúc sở hữu văn hóa truyền thống đồng, người xưa sẽ tìmđến loại khí cụ đá: cồng đá, chiêng đá… tre, rồi tới thời đại đồ đồng, mới cóchiêng đồng… Từ thuở sơ khai, cồng chiêng được đánh lên để mừng lúa mới,xuống đồng; hội chứng của tín ngưỡng – là phương tiện giao tiếp với siêunhiên… âm thanh lúc ngân nga sâu lắng, lúc thôi thúc trầm hùng, hòa quyện vớitiếng suối, tiếng gió và với tiếng lòng người, sống mãi cùng với đất trời vàcon người Tây Nguyên. toàn bộ các lễ hội trong năm, từ lễ thổi tai cho trẻ sơsinh đến lễ bỏ mả, lễ cúng máng nước, lễ mừng cơm mới, lễ tạm dừng hoạt động kho, lễ đâmtrâu.. . thường trong một buổi nghe khan… đều phải sở hữu tiếng cồng. Tiếng chiêngdài hơn đời người, tiếng chiêng thông suốt, kết dính những thế hệ.
Cồng chiêng ko do cư dân Tây Nguyêntự đúc ra mà xuất phát từ một sản phẩm hàng hoá (mua từ các nơi khác về) đượcnghệ nhân chỉnh sửa thành một nhạc cụ. Phương pháp chỉnh sửa chiêng cùng vớitai âm nhạc nhạy cảm của nghệ nhân sửa chiêng sẽ thể hiện trình độ thẩm âm tinhtế và hiểu biết cặn kẽ về chế độ rung và lan truyền âm thanh trên mặt chiêng vàtrong ko gian. sở hữu hai phương pháp chỉnh sửa mà người nghệ nhân ở Tây Nguyênsử dụng: Gõ, gò theo hình vảy tê tê và theo hình lượn sóng. Do vậy, kỹ thuậtgõ, gò theo đường kính trắng tròn trên những điểm khác nhau quanh tâm điểm của từng chiếcchiêng là một phát hiện vật lý đúng đắn, khoa học (mặc dù trình độ phát triểnxã hội của người Tây Nguyên thuở xưa chưa biết đến vật lý học). Đây là sáng tạolớn của cư dân các dân tộc không nhiều người Tây Nguyên.
Để đạt được các yêu cầu thể hiện bằng âmnhạc khác nhau, các tộc người Tây Nguyên sẽ lựa chọn nhiều biên chế dàn cồngchiêng khác nhau:
Dàn chiêng sở hữu 2 thường 3 chiếc: Biên chếnày tuy nhỏ nhưng theo quan niệm của nhiều tộc người Tây Nguyên, đây là biênchế thượng cổ nhất. Dàn 2 chiêng bằng gọi là chiêng Tha, của người Brâu; dàn 3cồng núm của người Churu, Bana, Giarai, Gié-Triêng… cũng thuộc loại này.
Dàn chiêng sở hữu 6 chiêng phổ biến ở nhiềutộc người: Dàn 6 chiêng bằng của người Mạ; dàn Stang của người Xơđăng; dànchiêng của những nhóm Gar, Noong, Prơng thuộc dân tộc Mnông; dàn chiêng Diek củanhóm Kpạ người Êđê. Cũng sở hữu dàn gồm 6 cồng núm như nhóm Bih thuộc dân tộc Êđê.Dàn chiêng 6 chiếc sở hữu thể đảm trách nhịp điệu như dàn cồng núm của nhóm Bihthuộc dân tộc Êđê, dàn Diek của nhóm Kpạ dân tộc Êđê, dàn chiêng của nhóm Noongdân tộc Mnông.
Dàn chiêng 11 hoặc 12 chiếc gồm 3 cồngnúm và 8-9 chiếc chiêng bằng của những tộc người Giarai (ngành Aráp), Bana (ngànhTồLồ, Kon K’Đeh), người Xơđăng (ngành Steng).
Các dàn chiêng sở hữu biên chế 3 chiêng trởlên thường sở hữu chiếc trống lớn và cặp chũm choẹ. Riêng dàn 3 cồng núm của ngườiChuru thì phải sở hữu chiếc khèn 6 âm phối hợp.
Ở nhiều tộc người như Churu, Xơđăng,Mnông và đặc trưng tộc người Giarai, Bana, phụ nữ (nhất là các cô gái trẻ) làmthành một dàn múa sát cánh đồng hành với bản nhạc chiêng. Điều đáng nói là các điệu múanày được coi là thành tố ko thể thiếu của việc diễn tấu các bài cồng chiêng(ko được sử dụng ở ngoài diễn tấu cồng chiêng hoặc trình diễn giải trí).
Cồng chiêng là một nhạc cụ nghi lễ, cácbài nhạc cồng chiêng trước hết là sự đạt được cho yêu cầu của mỗi lễ thức vàđược coi như một thành tố hữu cơ của lễ thức đó. Như thế, mỗi nghi lễ sở hữu ítnhất một bài nhạc chiêng riêng. trong những nghi lễ, lại sở hữu thể sở hữu nhiều côngđoạn sở hữu nhạc chiêng riêng: Người Aráp dân tộc Giarai ở vùng Ea H’Leo tỉnh ĐắcLắc sở hữu các bài nhạc chiêng cho những lễ đâm trâu, khóc người chết trong tang lễ,mừng nhà rông mới, mừng đứng đầu, lễ xuống giống, lễ cầu an cho lúa, mùagặt… Ngoài ra, còn sở hữu những bài chiêng sử dụng cho những sinh hoạt cùng đồng như:Lễ thổi tai cho trẻ sơ sinh, mừng nhà mới, chúc sức khoẻ…
Các bài chiêng cũng đạt đến một trình độbiểu cảm âm nhạc thích ứng với trạng thái tình cảm của con người trong những nghilễ: Chiêng tang lễ thường bỏ mả thì chậm rãi, man mác buồn; chiêng mùa gặt thìthánh thót, vui tươi; chiêng đâm trâu thì nhịp điệu giục giã…
Cồng chiêng được giới nghiên cứu vãn xem là mộtnhạc khí dân gian bởi độ vang, cao thấp, kinh nghiệm diễn tấu của nghệ nhân, nghệthuật tạo âm sắc của nó. Cấu tạo thang âm, điệu thức một bộ chiêng sở hữu nhiều điểmkhác nhau. sở hữu bộ chỉ gồm 2 chiếc cho đến bộ đầy đủ lên tới 15 hoặc 18 chiếc.Ở những bộ chiêng như thế sở hữu cồng là loại sở hữu núm thường giữ công dụng đệm vàchiêng là loại ko sở hữu núm, còn gọi làchiêng bằngthể hiện bài bản,giai điệu.Cồng chiêng gắn liền với lễ hội mà lễ hội dân gian của những dântộc bản địa ở Kon Tum khá dày, trình làng quanh năm với chukỳ sinh trưởng củacây lúa rẫy, chu kỳ một đời người và những sự việc liên quan tới cùng đồng(plei).
Cồng chiêng sở hữu khảnăng trình diễn độclập, nhưng cũng sở hữu thể kết hợp với từng loại nhạc khí khác, kể cả giọng hát củacon người. Nếu lễ hội dân gian quy tụ được rất nhiều loại hình nghệ thuật trìnhdiễn, trong đó sở hữu cồng chiêng thì lúc cồng chiêng lên tiếng sẽ thu hút sinh hoạtcủanhiều người nhất, nghệ thuật diễn tấu của cồng chiêng cũng chiếm thờilượng nhiều nhất trong lễ hội. Hầu như toàn bộ các lễ hội dân gian đều sở hữu mặt cồngchiêng dù ở quy mô nhỏ như gia đình hoặc lớn hơn là của cả cùng đồng.
Ngoài ra, so với đồng bào các dân tộc thiểusố, cồng chiêng còn được xem là vật thiêng gắn với đời sống tâm linh của họ. Vớitín ngưỡng dân gian đa thần, vạn vật hữu linh nên những bộ chiêng thiêng đềucóYàng(trời) trú ngụ (được gọi làchiêng lễ), chỉ được đưa rasử dụng trong phần lễ của những lễ hội lớn, long trọng. Ở phần hội hoặc sinh hoạtthường ngày, họ sử dụng các loại chiêng thường (còn gọi làchiêng hội). Nhữngloại chiêng thiêng ở Kon Tum sở hữu thể kể tớiLào viêng(nhóm HàLăng),Xteng(Xơ đăng gốc),Kh’leng và Xum(nhóm Giẻ),Pom,pát(GiaraiAráp),Buar( Xơ Đăng Sơđrá),Tha(B”Râu)…Cồng chiêng đóng vai trò vô cùng quan trọngtrong đời sống văn hóa truyền thống tinh thần và tâm linh của đồng bào các dân tộcthiểu số Kon Tum. Với con người, từ lễ thổi tai của trẻ sơ sinh đếnlễ bỏ mả; với cây lúa, từ lễ bói điềm, chọn đất đến thu hoạch,tạm dừng hoạt động kho; với cùng đồng, từ lễ tu sửa máng nước đến mừng NhàRông mới… bất kì lễ hội nào thì cũng ko thể vắng bóng cồng chiêng,ứng với mỗi hoàn cảnh ấy là một bài chiêng khác nhau, và ngay tronglễ hội, các bài chiêng cũng đánh theo tiết tấu, nhịp điệu khác nhau,tuỳ theo ko khí chung của lễ hội.
Về số lượng của từng bộ chiêng, theo kết quảnghiên cứu vãn khá kỹ của những chuyên viên nghiên cứu vãn ngành văn hóa truyền thống tỉnh cho thấy ởKon Tum sở hữu những điểm khá đặc trưng và rất lạ so với các tỉnh khác trong khu vực,sở hữu đủ trật tự từ không nhiều đến nhiều như là sở hữu sự sắp đặt, này là sở hữu loại chiêng chỉ có1 chiếc như chiêngBuarcủa nhóm Xơ đăng Sơđrá. sở hữu 2 chiếc nhưchiêngThacủa dân tộc B”Râu. sở hữu 3 chiếc như chiêngLào, Pom,Pátcủa nhóm Xơ đăng Hà Lăng. sở hữu 3 chiếc rưỡi (thêm một ống nứa) nhưchiêngNỉcủa nhóm Triêng, chiêngKh’lengcủa nhóm Giẻ. Có4 chiếc như chiêngMẻ, Vạchcủa nhóm Xơ đăng Mơ nâm, chiêngGuôngcủanhóm Xơ đăng Sơđrá. sở hữu 5, 6 chiếc như chiêngXumcủa nhóm Giẻ.sở hữu từ 7-9 chiếc như chiêngX”teng(Pơm Poa) của người Xơ đăng gốc.sở hữu từ 12-18 chiếc rất hoành tráng như chiêngAnia, Pơsơicủangười Gia Rai Aráp…sở hữu thể nói rất phổ biến, phong phú và mới lạ, đồng thờicũng là niềm tự hào về bản sắc văn hóa truyền thống dân gian văn hóa truyền thống của những dân tộcthiểu số Kon Tum.
ỞKon Tum, cùng với đàn T”rưng, Klông Pút, Đinh Túk, cồng chiêng là nhạccụ đặc trưng nhất của đồng bào các dân tộc thiểu số bản địa. Ngoài vaitrò là phương tiện diễn tấu dân gian, cồng chiêng còn thể hiện quyềnuy, sự giàu sang của gia đình, dòng tộc, bản làng, là vật thiêngtrong tín ngưỡng tâm linh của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Cồngchiêng và nghệ thuật diễn tấu cồng chiêng của đồng bào các dân tộcthiểu số Kon Tum khá phổ biến, phong phú. tính chất chung, nổi trội củadàn cồng chiêng là sự kết hợp linh hoạt những âm thanh cao, thấp, tạonên sự phối bè khác nhau. Kết hợp với cồng chiêng còn sở hữu cả trống,lục lạc… tạo ra sự hoà âm phong phú. Quyện hoà trong tiết tấu,giai điệu của cồng chiêng là những âm thanh nghe như giai điệu của rừngđại ngàn, của suối reo, thác chảy; óng ánh sắc mầu sắc của nắng, củagió, của đất; là tâm hồn mộc mạc, chân thành, khoáng đạt của đồngbào các dân tộc thiểu số. sở hữu bộ thì âm điệu trầm hùng, đĩnh đạc như là mộtsự giới thiệu về đại ngàn Kon Tum hùng vĩ, sở hữu bộ thì âm điệu lại réo rắt, nỉnon với những giai điệu, tiết tấu hòa quyện như những lời tự sự kể về nhữngtruyền thuyết, những mẩu truyện về những dòng sông, con suối, cánh rừng, mùa màng,về đất và người Kon Tum…hết sức trữ tình bằng từ ngữ âm thanh vô cùng độcđáo, chỉ riêng sở hữu ở nghệ thuật diễn tấu cồng chiêng.
Đốivới đồng bào các dân tộc thiểu số Kon Tum, từ xưa cồng chiêng sẽ được coi là củacải, bởi lúc nào cồng chiêng cũng thể hiện giá trị ở một số trong những thứ tài sản quý, mộtloại của cải vật chất mà từ nó sở hữu thể phân biệt được sự giàu nghèo, trước đâygia đình nào thì cũng mơ ước sở hữu được một bộ cồng chiêng. Tuy nhiên, điều quan trọngở chỗ đấy là bộ chiêng gì. chính vì sở hữu loại chiêng chỉ ngang giá một vài con trâu(thời giá hiện nay khoảng vài ba triệu đồng) nhưng cũng sở hữu loại chiêng giá trịtới 30-40 con trâu một bộ. sở hữu nhiều chiêng quý là giàu sở hữu, là sức mạnh, đượcngười khác kính trọng. Dòng họ nào, làng nào sở hữu nhiều cồng chiêng sẽ được cácdòng họ khác, làng khác nể nang, tôn trọng.
-Nhạc Cụ: Tây Nguyên sở hữu nhiều loại cụ khác nhau và được sử dụng rộng rãi trongcác hoạt động nghỉ lễ, hội hè…dụng cụ nổi trội nhất của chúng là tạo nền cho cácnghi thức tế lễ, phối tấu cùng với ca hát và “mở đầu” các động tác nhảy múa.
-Cồng Chiêng: Tây Nguyên là cộinguồn của văn hóa truyền thống cồng chiêng. Cồngchiêng ko chỉ là tài sản quý báu của mỗi gia đình, dòng họ trong nghi lễ vàsinh hoạt văn hóa truyền thống cùng đồng, nó còn là khí cụ linh thiêng, từ ngữ kỳ diệu đểcon người giao tiếp với các vị thần linhtrong trời đất.
Hầu hết các dân tộc Tây Nguyên đều sử dụng cồngchiêng, cái sở hữu núm gọi là cồng (kuồng), loại ko sở hữu núm thì gọi là chiêng(chim thường cing). Cồng chiêng sở hữu hình tròn , đường kính trắng kính cái lớn nhất khoảng 65cm, cái nhỏ ko đến 20cm.

*

*

-Kết cấu bộ chiêng của người Banathường từ 6 – 7 – 9 – 11 cái và được chia làm nhiều thứ loại , căn cứ vào kíchthước , sắc diện, âm thanh…và mỗi chiếccó công dụng riêng, sở hữu những chiếc chính sở hữu những chiếc đánh theo. Thông thường, cồng đảm nhiệm phầnđệm và giữ nhịp, còn chiêng đảm nhận phần giai điệu. Cùng kết hợp với cồngchiêng sở hữu cả trống, lục lạc, chuông đồng…để tạo sự hòa âm phong phú hơn. Đặc điểmchung nổi trội của dàn cồng chiêng là sự kết hợp linh hoạt, những âm thanh caothấp khác nhau tạo ra bè khác nhau, các loại âm, tiết tấu vừa khác nhau vừahòa hợp với nhau lúc diễn tấu một bài cồng chiêng.
-Người Giẻ Triêng thường sử dụng bộchiêng 6 cái , một chiếc giữ phần đệm và 5 cái giữ phần giai điệu , sở hữu lúc kết hợpcả trống và các nhạc cụ tre nứa khác.
Chiêng của người Brâu sở hữu 3 loại: Chiênggoong 1 bộ sở hữu 11 cái, chiêng Mam 1 bộ sở hữu 11 cái , nhưng chiêng Tha chỉ sở hữu 2 cái, 1 chiêng vợ và 1 chiêng chồng, loại chiêng Tha chỉ sử dụng trong nghi lễ quan trọngcủa cùng đồng.
-Người Ê đê gọi chiênglàching. Mỗi một bộ chiêng Ê đê gồm 9 chiếc, trong đó 7 chiếc ko cónúm làknah,hliăng,khơk, hluê khơk, hluê hliăng, hluê khơkdiêtvàchar(to nhất); hai chiếc sở hữu númlàmduhvàmong.Một là dàn hợp xướng của dàn nhạc Ê đê làbao gồm 9 chiếc chiêng này và trống(hgơr).Người Ê đê sử dụng dùi làm bằnggỗ câysmuk(gỗ cây này mềm, dai) để đánh chiêng, trống…
Cồng chiêng Ê đê được diễn tấu trong số lễcúng như cúng chúc thọ, cúng bến nước, cúng thu hoạch mùa màng, trong số lễ hộinhư lễ rướckpan, lễ bỏ mả, ăn trâu,… lúc diễn tấu là theo các quy địnhcủa tục lệ, chứ ko tùy tiện. Người Ê đê chỉ được diễn tấu suốt ngày đêm(ko phải liên tục mà từng đợt) lúc trong buôn làng sở hữu đám tang. Còn trong lễcúng chúc thọ chỉ được đánh chiêng đến nửa đêm là nghỉ. lúc trong buôn làngbình thường mà diễn tấu chiêng quá nửa đêm là cấm kỵ, bởi việc này trình làng cộngđồng tưởng lầm nhà đó sở hữu người bị chết đột ngột.
so với gia đình, cồng chiêng được diễn tấutrong các lễ cúng gieo trỉa, lúa mới, mừng lúa mới về nhà; cưới hỏi, rước rể vềnhà vợ, thổi tai, đặt tên, mừng thọ, đám tang, lễ bỏ mả; cúng dựng nhà mới, lênở nhà mới và cúng sửa nhà.
so với cùng đồng buôn làng, cồng chiêng đượcdiễn tấu tận nhà chủ bến nước trong số dịp nghỉ lễ cúng như cúng bến nước, cúng khibuôn làng bị dịch bệnh, cúng mừng mưa đầu mùa (một năm một lần), cúng lễkamdjir(bảy năm một lần).
phương thức biểu diễn cồng chiêng của người Êđê rất bài bản: lúc khởi đầu biểu diễn, người tiêu dùng chiêngcả(knahphun) lúc nào cũng gõ trước (10), tiếp đến làmduh, hliăng, khơk, hluê khơk,hluê hliăng, hluê khơk diêt, mduh, char(đệm),mong, hgơr(lúc đánhlúc ko). Sự kết hợp ở đây đều tự nhiên, hài hòa đến mức hoàn hảo.
Người Ê đê rất giỏi cảm nhận âm thanh và tàinghệ lúc biểu diễn cồng chiêng. Họ sở hữu thể hiểu ý nhau qua âm thanh để biểu diễnliền một mạch ba, bốn bài nhạc chiêng khác nhau, tức là nghệ nhân chủ sự dùngtiếng chiêng để báo cho những người trong nhóm sẽ chơi một bài chiêng nào đó.Chủ sự sử dụng ký hiệu âm thanh của chiêngđực(knah khơk)để làmký hiệu chuyển bài.Chiêng này nhắc bằng âm thanh chochiêngcái(knah hliăng) chuyển bài. lúc chiêng cái sẽ chuyển bài thìngay lập tức các nghệ nhân sử dụng các chiêng khác bắt nhịp theo.
tính chất chung của âm thanh tiếng chiêng Êđê lúc diễn tấu là dồn dập, sôi sục, thôi thúc, hấp dẫn, lôi cuốn người nghe.Tiếng chiêng Ê đê âm vang mà đanh, sắc, gọn.
Cồng chiêng Ê đê nói riêng và cồng chiêngTây Nguyên sở hữu hai công dụng: công dụng văn nghệ và công dụng tín ngưỡng. Vềtrình tự thể hiện của công dụng văn nghệ và tín ngưỡng ở cồng chiêng Ê đê sở hữu sựđảo ngược so với diễn xướng khan sử thi. Chỉ sau phần thực hiện nghi lễ xong,các nghệ nhân sử thi mới diễn xướng khan. Còn cồng chiêng Ê đê việc diễn xướngđược tiến hành như sau: bài chiêng đầu tiên mang nội dung mời mọi người trongbuôn làng về đây sum họp vui vẻ, cùng uống rượu chia vui niềm vui được mùa, mọingười khỏe mạnh, sự sung sướng ấm êm. Đúng như lời của một bàiduê(văn vần)sẽ nói: các loài chim hót vang, tiếng chiêng vang vọng đất trời. Họ chúc nhauno ấm, vui vẻ như đàn trâu bò luôn luôn sở hữu bãi cỏ xanh để ăn. Cái ko gian ởtrên trời là tiếng sáo diều, ở trong nhà là tiếng chiêng và những cánh rừngxanh đồng vọng tiếng chiêng là ko gian văn hóa truyền thống Ê đê thi vị, huyền ảo.
Sau phần nhạc chiêng vui tươi, giải trí,kích thích, phấn chấn người nghe, là nhạc chiêng phục vụ cho nghi lễ, tín ngưỡng.Người Ê đê coi cồng chiêng, phèng la(char)và trống da là các vật thiêngtrong nhà, nên họ rất quý trọng chúng. Và bản thân các nhạc cụ này cũng đáp ứngnhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của họ. Đồng bào nghĩ rằng tiếng chiêng giúp chocon người giao tiếp với thần linh, tiếng chiêng làm cho những vị thần vui vẻ, vàcũng từ đó thần linh sẽ mang lại may mắn, sự sung sướng cho con người. Cho nêntrong các nghi lễ, chiêng luôn luôn được tấu lên. Thày cúng (pô riu yang) đọc lờicầu khấn thần linh trên nền của tiếng chiêng.
– Dântộc M’Nông sở hữu các bộ cồng chiêng goong pêh (3 cái) chiêng bor (6 cái). NgườiM’Nông đánh chiêng bằng cách đứng một hàng dài (theo trật tự chêng nhỏ trước,chiêng lớn sau), mỗi người cầm chiêng bằng tay trái và sử dụng tay phải của tôi đánh vào mặt trướccủa chiêng theo bài bản sẽ quy định cho từng nghi lễ.
Người Mơ nông gọi chiêng làching.Chiêng là đồ vật quý giá của đồng bào. Theo cố dịch giả Điểu Kâu, người Mơ nôngmua chiêng từ vùng người Việt, người Chăm.
lúc mua được bộ chiêng về nhà, chủ chiêng mờitất cả dân làng đến dự lễ cúng mừng và đặt tên cho bộ chiêng. Bộ chiêng được đặttên là gì là do chủ chiêng quyết định. Một bộ chiêng Mơ nông gồm sáu chiếc. Cómột điều thống nhất là: chiếc chiêng to nhất gọi là chiêngme(mẹ),thứ hai gọi là chiêngrlâm(chiêng thân phụ), thứ ba gọi làchiêngnjơn,thứ tư gọi là chiêngtru,thứ năm gọi làchiêngthơ,thứ sáu gọi là chiêngkan.
lúc đánh chiêng, người Mơ nông xếp thànhhàng. Nếu xếp hàng ngang và đứng tại chỗ để diễn tấu chiêng thì người sử dụngchiêngmẹbao giờ cũng đứng ở vị trí cuối cùng phía phía bên phải. Nếu xếphàng dọc và vừa đánh vừa đi, người tiêu dùng chiêngmẹđi trước. Ngườisử dụng chiêngmẹđảm nhiệm việc đánh nhịp cho cả dàn chiêng. Nếu ngườiđánh chiêngmẹsai nhịp thì cả năm người đánh các chiêng sót lại đềumất phương hướng. Nghệ nhân sử dụng nắm tay phải dập vào chiêng, lòng bàn tay vàcác ngón tay (chủ yếu ớt là ba ngón giữa) để điều chỉnh âm thanh. lúc diễn tấuchiêng, đồng bào đeo chiêng ở nách phía trái và khom lưng để chiếc chiêng xoaychuyển linh hoạt, nhờ vậy mà tiếng chiêng phát ra ko bị phân phối bởi tác độngngoài mong muốn của con người (11).
Tiếng chiêng Mơ nông sở hữu âm điệu trầm trầm,âm thanh ko ngân vang. Đến bon làng Mơ nông, thấy con người, ngôi nhà ở cócái gì đó huyền bí, âm u, còn con người thì trầm lặng, lạnh lùng. Dấu hiệu này nằmtrong cái chung của tư duy nghệ thuật, nhận thức thẩm mỹ của cư dân này. Nếunhìn ra cả tộc người Ê đê, thì văn hóa truyền thống cồng chiêng, sử thi, nhà ở của hai tộcngười này phản ánh rõ nét tính cách tộc người họ. lúc đưa sử thi, cồng chiêng trởlại đời sống buôn làng, tạo dựng kiểu dáng nhà cần đặc trưng lưu ý đến các đặcđiểm này.

Xem thêm: Soạn Bài Con Chó quán ăn Xóm, Tập Đọc, Tập Đọc: Con Chó quán ăn Xóm

Cồng chiêng Tây Nguyên được sử dụng trongcác cuộc vui, trong số nghi lễ, lễ hội. Tiếng chiêng là phương tiện để con ngườigiao tiếp với thần linh. Các nghệ nhân diễn tấu chiêng sở hữu thể diễn tả các trạngthái tình cảm của con người, mô phỏng âm thanh của tiếng suối, tiếng gió, tiếngchim hót, tiếng thú kêu,… Nghe tiếng chiêng, người Tây Nguyên cảm nhận được nộidung mà người diễn tấu muốn truyền đạt. Cồng chiêng cuốn hút, lôi cuốn, hấp dẫnđồng bào như sở hữu sức thôi miên. Người Ê đê nghĩ rằng uống rượu cần mà ko sở hữu cồngchiêng thì coi như bữa cơm ko sở hữu muối hạt ớt.Còn người Mơ nông ai ai cũngthích nghe chiêng. lúc đang ngủ mơ màng nghe tiếng chiêng là họ bừng tỉnh và thứcđể nghe. Ai ko biết đánh chiêng bị mọi người chê, thậm chí sở hữu lúc trai khó lấyvợ, gái khó kiếm chồng.
-Dân tộc Ga Rai sở hữu dàn chiêngAráp (mỗi bộ sở hữu từ 12 đến 18 cái chiêngnúmg, kết hợp với 1 cái trống nhỏ). Người Gia Rai đánh chiêng bằng cách đứng 1hàng dài (theo trật tự chiêng nhỏ trước,chiênglớn sau), tay trái cầm chiêng, tay phải cầm dùigỗ sở hữu bọc vải nhựa đánh vào mặt sở hữu núng của chiêng theo bài bải từngnghi lễ sẽ quy định (hoặc người ta treo chiêng vào một trong những chiếc sào sở hữu hai ngườikhiêng và một đến ba người đánh).
-Cồng chiêng Ê Đê nhịp điệu dồn dập,phức hợp, vận tốc nhanh, cường độ lớn. Cả ban nhạc như những chùm âm thanh giàumàu sắc nối tiếp, đan xen, nghe rộn ràng hoành tráng như mua dông, như thác đổ,như sấm rền của rừng đại ngàn.
Cồng chiêng M’nông cường độ trầm ấm, tốc độchậm. tạo một bản nhạc khoan thai giưa những cuộc đối thoại sinh động của từngcặp chiêng với nhau. sở hữu thể cảm nhận rằng này là âm thanh của tiếng suối chảy,tiếng chim hót gọi nhau trong buổi hoàng h6n. cồng chiêng Gia Rai, Ba Na thiênvề tính giai điệu của âm nhạc. một bè trầm của cồng chiêng sở hữu núm vang lên vớiâm sắc đầy đặn, ngân nga, hùng tráng. Bên trên là bè giai điệu thánh thót vangxa giữa đất trời Tây Nguyên của dàn cồng chiêng ko núm làm rung động lòng người.
Cồng chiêng Tây Nguyên lànơi tiết tấu và giai điệu gặp nhau, mỗi nhạc cồng chơi một nót và một mô hìnhtiết tấu, kết hợp lại thành bè, thành giai điệu . mỗi người dân Tây Nguyên là mộtnghệ sĩ, nhạc sĩ thực thụ sở hữu thể vừa hát vừa múa, sử dụng từng nhạc cụ thường thamgia vào giàn nhạc cồng chiêng một cách thành thục. kinh nghiệm âm nhạc của ngườiTây Nguyên được phát triển tự nhiên và phổ biến trong cùng đồng. ngay lúc đứatrẻ vừa thành lập, người ta sẽ đem cồng đến đánh bên tai nó, gọi là lễ thổi tai. Cồngchiêng luôn sở hữu mặt trong số lễ cúng lúc con người còn là thai nhi trong bụng mẹcho đến lúc về với cội nguồn. trong số lệ hội thì cồng chiêng là phương tiệnduy nhất để con người thông linh (với thần) giao hòa với trời đất và giao tiếptrong cùng đồng.
Cồng chiêng Tây Nguyên đãđi và dân ca, truyền thuyết, sử thi của người Tây Nguyên. Nó trở thành bài cahoành tráng của người Tây Nguyên và được truyền tụng từ đời này qua đời khác: “Hãy đánh những cái chiêng kêu nhanh nhât.Đánh nhè nhẹ cho gió đưa xuống đất. Đánh cho tiếng chiêng vượt lên trên qua mái nhà vọnglên trời. đánh cho khỉ trên cây quên báo chặt cành đến phải ngã xuống đất, Đánhcho ma quỷ mê mãi nghe đến quên cả làm hại người, Đánh cho chột, sóc quên đàohang, cho rắn năm ngay đơ, cho thỏ phải giật mình, cho hươu, nai đứng nghe quênăn cỏ, cho toàn bộ chỉ còn nghe tiếng chiêng của Đam San” (Sử thi Bài cachàng Đam San).
Đến với Tây Nguyên (GiaLai, Kon Tum, Đắc Lắc, Đắc Nông, Lâm Đồng) vui bước đi vào dòng xoáy lễ hội cồngchiêng văn hóa truyền thống của người Gia Lai, Ba Na, Ê Đê…con người ta ko khỏi ngỡngàng đắm say bởi âm thanh của những bài chiêng, bộ chiêng, loại chiêng và tàinăng của người tiêu dùng với những bước đi uyển chuyển của vòng xoan kéo trònkhông lúc nào cạn của những cô gái, chàng trai mến quan khách, dễ thương. Và điều đặcbiệt hơn là khác quốc tế sẽ đến thì dù biết thường ko cũng ko thể ko một lầnbắt tay hòa nhịp hết mình vào giai điệu cồng chiêng Tây Nguyên giờ đây ko nhữngrung rung ngân trong số buôn làng nhỏ hẹp mà sẽ vang xa, bay xa khắp nơi trênthế giới, là niềm vinh dự và tự hào của dân tộc Việt Nam.
Cồng Chiêngcũng như các nhạc cụ khác của Tây Nguyên thường ko sở hữu lời ca kèm theokhi diễn tấu mà chỉ sử dụng âm thanh, tiếttấu và giai điệu của chính loại nhạc cụ ấy nói chung và cồng chiêng nói riêng đểbiểu đạt tình cảm, tư tưởng miêu tả cảnh vật thiên nhiên. trong số lễ hội, tùythuộc vào vị trí của từng lễ hội mà các nghệ nhân sử dụng từng bài khác nhau chophù hợp. ko được sử dụng bài bản của lễ hội này vào lễ hội khác, ví dụ như bài“Đón quan khách” thì ko được sử dụng trong lễ đâm trâu lúc trâu sẽ xẻ thịt; trong tiệcvui mừng nhà rông, mừng lúa mới, mừng đám cưới thì ko được sử dụng bài “Traovòng” thường “Bỏ mả”.
Theo quan niệm của những Già Làng: Cồng chiênglà loại nhạc cụ linh thiêng, nơi cư ngụ của những vị thần , cồng chiêng ko đượcsử dụng một cách bừa bãi mà chỉ được sử dụng trong số lễ hội lớn của buônlàng. Cồng chiêng Tây Nguyên gắn bó mật thiết với mỗi đời sống người, mỗi giađình, dòng họ và nghi lễ gia truyền của cùng đồng. nó được sử dụng trong hai hệthống lễ nghi: Nghi lễ vòng đời và nghi lễ nông nghiệp.
Trong nghi lễ vòng đời: Cồng chiêng đi suốtvòng đời của một con người, từ lúc còn thuộc trong bụng mẹ, sinh ra, trưởngthành, xây dựng gia đình và trở về vớithế giới tổ tiên ông bà. Bao gồm các nghi lễ:lễ cúng lúc người mẹ mang thai, lễcúng trước lúc sinh, lễ cúng đặt tên – thổi tai, lễ cúng đầy tháng, lễ cúng đầynăm, lễ cúng đầy 3 mùa rẫy, lễ cúng trưởng thành (tròn 17 mùa rẫy), lễ cưới chồng,lễ cúng sức mạnh cho đôi vợ chồng, lễ cúng sức mạnh hàng năm cho những thành viêntrong gia đình, lễ cúng vào nhà mới, lễ rước Kpan, lễ kết nghĩa anh em, lễ tiếpkhách, lễ thang, lễ bỏ mả…
Trong nghi lễ nông nghiệp: Cồng chiêng gắnbó mật thiết vói nghi lễ vòng cây lúa ( thường còn gọi là nghi lễ nông nghiệp),bao gồm: lễ tìm đất, lễ phát rẫy, lễ đốt rẫy, lễ gieo hạt, lễ vun gôc, lễ cầuno đủ, lệ cúng cầu mùa, lễ cúng thần gió, lễ cúng cầu lúa trổ bông, lễ cúng cầulúa nhiều hạt, lễ cúng bến nước, lễ cúng hồn lúa, lễ cúng kho lúa, lễ cúng bầucơm và bầu đựng gạo, lễ tắm lúa…
Mỗi nghi lễ trên đều gắn với âm nhạc cồngchiêng do những nghệ nhân trong cùng đồng bôn làng thể hiện. cồng chiêng củabuôn làng Tây Nguyên được cấu trúc thành từng bộ độc lập.
Theo thống kê của Sở Văn hoá Thông tin Gia Lai, trước năm 1980 trong số bản làng của người Giarai, Bana trong tỉnh sở hữu hàng ngàn bộ cồng chiêng. sở hữu gia đình sở hữu 2-3 bộ, mỗi bản làng sở hữu hàng chục bộ. Đến năm 1999, cả tỉnh sở hữu 900 p’lei và chỉ còn 5.117 bộ, năm 2002 sót lại chưa đến 3.000 bộ.
Tỉnh Lâm Đồng chỉ sót lại 3.113 bộ. Từnăm 1982 đến 1992, tỉnh Đắc Lắc sẽ mất 5.325 bộ chiêng, từ thời điểm năm 1993 đến 2003lại mất tiếp 850 bộ, hiện tại cả tỉnh chỉ còn 3.825 bộ cồng chiêng.
Trước hết là sự suy giảm nhanh gọn lẹ vềsố lượng các dàn cồng chiêng… Nhưng nguy cơ tiềm ẩn mai một cồng chiêng còn thể hiệnở các bài bản nhạc chiêng dần dần bị lãng quên. Các nghệ nhân trải qua thờigian, do nhiều tác động khác nhau sẽ quên nhiều bản nhạc chiêng. Người Mnôngtrước đây sở hữu 40 bản nhạc chiêng, nay các nghệ nhân chỉ còn nhớ, lưu truyền vàtrình diễn được 10 bản nhạc chiêng. mặt kia, những nghệ nhân sở hữu đôi tai thẩmâm, sở hữu năng khiếu trong việc chỉnh chiêng cũng thưa vắng dần trong số cộngđồng cư dân.
Đáng tiếc nhất là lúc những người già,những nghệ nhân Tây Nguyên chết đi sẽ mang theo cả kho tàng di sản văn hoá cồngchiêng mà ko dễ dàng tạo dựng và khôi phục được. Sự đứt gãy dòng chảy củavăn hoá văn hóa truyền thống mang tới sự thờ ơ, hờ hững của lớp trẻ với văn hoá của cácthế hệ tiền nhân, trong đó sở hữu văn hoá âm nhạc cồng chiêng.
Khác với Nhã nhạc cung đình Huế, là mộthiện tượng văn hóa truyền thống, để bảo tồn con người ta chỉ cần tài trợ cho công tác và làm việc nghiên cứuvà phát triển nghệ nhân biểu diễn, cồng chiêng ko chỉ là nghệ thuật biểudiễn đơn thuần, mà gắn thắt chặt chẽ với nghi lễ, với đời sống hằng ngày, vớichính ko gian của vùng đất ấy. Vì vậy, cần sở hữu một lịch trình tổng thể, quymô cho công việc này.
Trước thị lực, cần thúc đẩy công tác và làm việc sưutầm, ghi chép và nghiên cứu vãn một cách bài bản, hệ thống về cồng chiêng và văn hóacồng chiêng Tây Nguyên. Tiến hành phục hồi và giữ gìn các sinh hoạt văn hóa truyền thống đểtạo môi trường thiên nhiên diễn xướng của sinh hoạt văn hóa truyền thống cồng chiêng trên quan điểm kếthừa sở hữu chọn lọc. Từng bước xây dựng phòng lưu trữ di sản văn hóa truyền thống cồng chiêngTây Nguyên tại Trung tâm Dữ liệu Di sản văn hóa truyền thống (Viện văn hóa truyền thống-Thông tin) và tạicác bảo tàng tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Ðác Lắc, Ðắc Nông và Lâm Ðồng.
Ðồng thời sở hữu kế hoạch huấn luyện dài hạn,cơ bản đội ngũ cán bộ khoa học am hiểu về âm nhạc văn hóa truyền thống, văn hóa truyền thống, lịchsử Tây Nguyên, chú trọng huấn luyện cán bộ là người dân tộc thiểu số. Mở lớptruyền dạy kinh nghiệm đánh chiêng, chỉnh chiêng tại cùng đồng.
Theo số liệu thống kê cấp tỉnh năm 2007 thìKon Tum hiện còn khoảng 1.776 bộ cồng chiêng của những dân tộc thiểu số bản địa.Theo tập quán của những dân tộc thiểu số ở Kon Tum thì đa phần chỉ sở hữu đàn ông mớiđược đánh cồng chiêng, còn phụ nữ thì tham gia thể hiện nghệ thuật múa Xoang(dân vũ), tuy nhiên sở hữu những nhánh của dân tộc Xơ Đăng như Xơ Đăng Mơ Nâm ở huyệnKonPLông thì phụ nữ cũng rất được đánh chiêng. Hiện nay Kon Tum sở hữu khoảng 300 đội cồngchiêng ở các bản làng đồng bào dân tộc thiểu số. sở hữu đội chỉ sử dụng một bộchiêng trong làng (như đội chiêngThacủa dân tộc B”Râu), sở hữu đội sử dụng2-3 bộ chiêng khác nhau trong một làng ( như các đội sử dụng các bộ chiêng cótên :Xteng, Hlengcủa người Xơ Đăng X”teng;Ania, PơSơi,Goongcủa người Gia Rai;Nỉ, Kh’leng, Xumcủangười GiẻTriêng…); sở hữu đội chiêng chỉ sở hữu 2 người như đội chiêngTha(dân tộcB”Râu),sở hữu đội đông tới 21 người như đội chiêngAniavới 18 lá cồng, chiêngkèm theo lục lạc, trống (người Gia Rai A Rap)…Điều đáng mừng là trong số nghệnhân diễn tấu cồng chiêng hiện nay, sở hữu đến 1/3 đang ở độ tuổi thanh niên và cókhông không nhiều những thiếu niên tuổi 13, 14. Đấy chính là sức sống và sự trường tồn củavăn hóa cồng chiêng, một lúc được tạo lập đầy đủ môi trường thiên nhiên, điều khiếu nại pháthuy. Thực tiễn sôi động trong sinh hoạt văn hóa truyền thống cồng chiêng những năm vừa quacho thấy sẽ sở hữu sự chuyển biến trong nhận thức của đồng bào các dân tộc thiểu sốvà sức hút rất đặc trưng của văn hóa truyền thống cồng chiêng trong đời sống văn hóa truyền thống tinh thầnvà tâm linh của những dân tộc thiểu số Tây Nguyên nói chung và Kon Tum nói riêng.Hiện đang xuất hiện khá nhiều “lớp” truyền dạy đánh cồng chiêng bằng nhiều hìnhthức từ những người lớn tuổi cho lứa thanh thiếu nhi trong số làng, bản.
Tuy nhiên, cũng từng nảy sinh những vấn đề cầnphải quan tâm từ thực tiễn về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống cồng chiêng.này là sự phát triển chưa sở hữu tính bền vững, còn mang tính phương thức và chạy theophong trào. Cồng chiêng chưa thật sự được trả về với cái nôi thực thụ của nótrong sinh hoạt văn hóa truyền thống dân gian, gắn với ba điều khiếu nại cơ bản bao gồm:Tính cùng đồng, cùng cảm; sự gắn kết với thiên nhiên, với kết cấu vật chấtvăn hóa cư trú làng-nhà Rông-nhà sàn; Lễ thức, nghi lễ văn hóa truyền thống. Tách rờiba điều khiếu nại ấy, văn hóa truyền thống cồng chiêng chưa phải là chính nó !. vì vậy, UNESCO mớicông nhận là Di sản thế giới bao hàm cảKhông gian văn hóa truyền thống dân gian. Tìnhtrạng văn hóa truyền thống cồng chiêng được Sảnh khấu hóa, môi trường thiên nhiên diễn xướng nặng vềtrình diễn, tiếp thị đang xuất hiện ngày một nhiều. Ở một góc độ nào đấy cóthiên hướng lệch về mục đích, trở thành một nghệ thuật biểu diễn Sảnh khấu, sở hữu đạodiễn, dàn dựng một cách áp đặt…bởi vậy hầu hết những bài chiêng được thể hiệnở những góc độ này chỉ là những bài chiêng thông thường, đơn giản và giản dị mà đồng bàothường gọi là những bài chiêng“hội”( phục vụ sinh hoạt văn hóa truyền thống đơnthuần mang tính vui chơi ). Còn những bài chiêng nghi lễ với những bài bảnnghiêm ngặt, được coi là quan trọng nhất gắn với yếu ớt tố “thiêng” trong tâm linhcủa đồng bào, là những bài bản chiêng gia truyền, thể hiện bản sắc truyền thốngcủa từng dân tộc, được quan niệm là phần “hồn” của cồng chiêng, thường được diễntấu trong số nghi lễ, lễ thức dân gian, lễ hội gia truyền mà đồng bào gọi làchiêng“lễ”thì hầu như không nhiều được đồng bào sử dụng trong những Sảnh khấubiểu diễn như vừa qua. yếu ớt tố “thiêng” của cồng chiêng với vai trò là phương tiệnđể giao tiếp với thần linh theo tín ngưỡng đa thần trong đời sống tâm linh củađồng bào đang dần dần bị thông thường hóa đi phần nào. Thực tiễn cho thấy đangcó nguy cơ tiềm ẩn mất dần các bài chiêng cổ rất giá trị – như đánh giá của nhiềunhà khoa học – mất dần nghệ thuật diễn tấu, hòa âm đúng bài bản, bởi lớp ngườilớn tuổi đang dần dần qua đời mà ko trao truyền lại được ! Nếu chỉ còn nhữngbài bản chiêng“hội”mà ko còn những bài bản chiêng“lễ”, những bàibản chiêng gia truyền thì văn hóa truyền thống cồng chiêng sẽ trở nên thiếu vắng linh hồn, thựcsự báo động về việc những giá trị phi vật thể của cồng chiêng sẽ sở hữu nguy cơ tiềm ẩn maimột, trong lúc đó nội dung chính được UNESCO thừa nhận là di sản văn hóa truyền thống củanhân loại lại chính là phần phi vật thể, là những bài bản chiêng gia truyền, làtiết tấu, giai điệu, thang âm, điệu thức, nghệ thuật diễn tấu, phương pháp truyềnkhẩu…đấy chínhlà phần hồn của văn hóa truyền thống cồng chiêng.
Bởi vậy, nên phải sở hữu cái nhìn sâu sắc hơn nữavềKhông gian văn hóa truyền thống Cồng chiêngtừ phía các nhà quản trị và vận hành văn hóa truyền thống cáccấp, để sở hữu những kim chỉ nan đúng đắn, những cách làm, bước đi thích ứng và thiếtthực cho mục tiêu bảo tồn, kế thừa và phát huy giá trị của văn hóa truyền thống cồng chiêng.Vấn đề mấu chốt là phải làm cho văn hóa truyền thống cồng chiêng thực sự mang tínhcộngđồng,gắn kết với tự nhiên, với kết cấu văn hóa truyền thống làng và các lễ thức, nghilễ truyền thốngtrong ko gian văn hóa truyền thống dân gian của đời sống cùng đồngcác dân tộc thiểu số. ko chỉ chú trọng quá nhiều vào phần vật chất của cồngchiêng, mà cần phải đặc trưng coi trọng phần phi vật thể (phần hồn) của văn hóacồng chiêng. Nếu đánh mất đi nội dung quan trọng này thì phần vật chất của cồngchiêng cũng chẳng còn ý nghĩa gì. Cần phải lắng nghe ý kiến củađồng bàoxem họ nói như thế nào về phương thức bảo tồn và phát huy. Bởi đồng bào mớilàchủ nhân ko gian văn hóa truyền thống Cồng chiêng, chỉ sở hữu chính họ mới bảo tồn sốngđược văn hóa truyền thống cồng chiêng để phát huy giá trị trong đời sống và trường tồn vớithời gian.





*

Là nhạc cụ làm bằng các ống nứa dành cho namgiới thường đánh trên chòi rẫy thường trong nhà rông. Đàn Tơrưng sở hữu 2 loại: Loại 5ống và loại 10 ống, được kết thành 2 sợi dây mây ở 2 đầu ống nứa. lúc chơi, ngườita buộc đầu dây phía các ống gắn vào một trong những gốc cây, cột chì, đầu kia buộc quanh bụngngười đánh đàn.
Để dánh đàn Tơrưng người ta sở hữu 2 chiếc dùi,làm bằng tre hoặc gỗ, sở hữu bịt vải ở đầu, hiệu quả âm thanh là tiếng vang của ốngnứa được nghệ nhân cắt gọt tương ứng với âm: La – Đô – Rê – Fa – Sol.
Hiện nay, đàn Tơrưng được các nghệ nhân, nghệsĩ nâng cấp thành nhiều ống và hiệu quả âm thanh khác nhau để tăng kinh nghiệm biểudiễn trên Sảnh khấu chuyên nghiệp.

*

Nhạc cụ này rất phổ biến và quen biết với con người ta, trong dân gianKlông-pút chỉ dành cho phụ nữ. Klông-pút cũng chỉ gồm 5 ông lồ ô sở hữu độ to, nhỏ,dài, ngắn khác nhau và cho ta 5 âm sở hữu quan hệ quãng như sau: La = Đô – Rê – FaĐ1/4 – Sol.
Hiệu quả âm thanh: Klông-pút là sự chuyển độngcột khí trong ống. lúc chơi Klông-pút người ta đặt các ống nứa trên dàn theo thứtự và người chơi đứng khom người tiêu dùng 2 tay để vỗ hơi vào miệng ống tạo ra mộtchấn động này là phương pháp tác động sinh âmvì thế Klông-pút là loại nhạc cụ hơi lùa.
Loại nhạc cụ này chỉ dành cho phái nữ và thườngchơi tại rẫy trong những lúc nghỉ giải lao . để chơi đượcKlông-pút không nhiều nhất phảicó từ 2 người đến 4 – 5 người.
Dân tôc Brâu chơi Klông-pút kiểu hơikhác,Klông-pút chỉ sở hữu 2 ống nứa. một người đứng giữa giữ 2 ống nứa theo kiểu bắt chéo, 3 đến 5 người khác vỗ hơilùa vào 4 miệng của 2 ống , lúc thì vỗ, lúc thì bịt, tạo hiệu quả âm thanh rấtđộc đáo.

*

Đinh Túk gồm 6 ống nứa (lồ ô), đáy kín, ở miệngống sở hữu khoét một lõm hình vòng cung . lúc chơi người ta đặt môi dưới vào vòngcung đó. Môi trên chúm vào, tạo một khe hẹp để vuốt hơi và luồng hơi chéo sangthành ống phía đối diện làm chuyển độngcột ko khí chứa trong ống, tạo ra âm thanh.
Đinh Túk của dân tộc Giẻ Triêng do phụ nữ thổi(nếu nam giới thổi thì mặc trang phục phụ nữ). Đnh Túk thường được sử dụngtrong các lễ hội, trên nhà rông và trên nương rẫy. đinh Túk là loại nhạc cụ dễchế tác và sử dụng, tuy nhưng hiệu quả âm thanh rất mới lạ, tiếng Đinh Túk nhưlời thì thầm nhắn nhủ, như lời tỏ tình đằm thắm. Đinh Túk của làng Dục Nhầy xãDục Nông huyện Ngọc Hồi, chơi những bản nhạc thường mô phỏng hơi thở của thiênnhiên như: tiếng dế mèn, tiếng chim Hoong gọi quý anh chị tình, rất nhẹ nhàng, êm đềmda diết.
Đinh Dựt: Được cấu tạo bởi ống lồ ồ (hoặc nứa)với 6 lỗ thoát âm và 6 sợi dây bằng cật tre nứa hoặc bằng kim loại. kinh nghiệm diễntấu của đàn Đinh Dựt cũng rất phong phú. Vì vậy tương tự mbuốt, nhạc cụ này cónhiều sinh hoạt khác nhau và nó sở hữu kinh nghiệm “nói hộ tiếng lòng” cho người sử dụngvà thưởng thức, thuộc mọi tâm trạng của con người.
Các dân tộc Thái, Tày di cư vào Nam TrườngSơn mang theo mình chiếc đàn Tính Tẩu rất mới lạ của người thiểu số phía Bắc.Tính Tẩu sở hữu tức thị đàn bầu vì bầu cùng hưởng được làm từ trái bầu khô. Tính tẩutuy nghe ko vang nhưng âm sắc khá mới lạ sử dụng để đệm cho hát – múa và cókhi độc tấu. Tính Tẩu được các dân tộc Tày, Thái ở Lâm Hà, Đức Trọng, Di Linh sửdụng nhiều.
Kho tàng âm nhạc dân gian của dân tộc Tháivùng Tây Bắc rất phong phú và phổ biến. bất kì nơi đâu trong bản làng của ngườiThái đều sở hữu thể thấy sở hữu các làn điệu dân ca thể hiện rõ phong cách riêng của mỗivùng mà nguyên nhân do sự truyền lại cho những thế hệ theo cách thức cảm thụ và rung độngriêng của mỗi nghệ nhân. Trong đó ko thể thiếu tiếng cây đàn tính tẩu.
“Tính” tiếng Thái tức thị đàn,còn “Tẩu” tức thị quả bàu,Tính tẩunghĩa lađàn bàu.Trong cùng đồng người Thái sở hữu lưu truyền một huyền thoại về cây tính tảu: Chắcnhiều người biết về sự việc tích quả bàu trong huyền thoại về sự việc sinh ra các dân tộctrên trần gian.
Sau một trận hồng thủy trần gian chẳng cònai nên Nhà Trời đưa xuống một quả bàu sở hữu giống người và dùi một lỗ thủng bằngchiếc dùi nung đỏ cho giống người chui ra. Lỗ thủng ấy sở hữu vết đen người Xá chuira trước nên đen nhẻm đến nay, người Kinh chui ra sau nên đỡ đen hơn…và mọi giống người đều từ quả bàu (sở hữu hình cái nậm rượu) mà ra cả. Sau lúc từnggiống người chui ra khỏi quả bàu và trở thành các dân tộc, sót lại vỏ quả bàu ấynằm một mình trên tận nơi thượng nguồn chẳng còn ai nhớ gì đến nữa. Nơi thượngnguồn sở hữu nguồn nước trong và mát nên các tiên nữ thường xuống lấy nước về trời.
Trong bản Thái nọ sở hữu một chàng trai ngàyngày đi câu cá ngược theo suối nhưng mãi chẳng được con cá nào. Đến nơi cảnh đẹpthượng nguồn, chàng trai nghe tiếng các thiếu nữ đang vui đùa vui vẻ. Chàngbèn tìm chỗ ẩn nấp theo dõi. Nhờ vậy mà chàng phát hiện thấy các tiên nữ đi lấynước đang nô đùa xung quanh vỏ quả bầu. Thấy các tiên nữ làm sợi dây mảnh nối từquả bàu ngang qua miễng lỗ dùi lúc sở hữu gió thổi làm cho sợi dây rung lên nhữngâm thanh êm ái mà chàng trai ko thể bỏ đi được. Nghe nhiều ngày chàng traicàng mê ko dứt ra được. Trời tối các tiên nữ rủ nhau bay về trời để lạichàng trai một mình nơi tiên cảnh. Chàng trai ko chịu ngồi yên, chàng muốnnghe âm thanh từ quả bàu kia. Và thế là, chàng bắt chước chặt cành cây cắm xuốngđất, lấy sợi dây rừng xe thành sợi mảnh cũng nối từ cành cây cắm cọc xuống đấtkéo qua miệng lỗ dùi ở quả bàu và thuộc chờ gió thổi. Nhưng chờ mãi chẳng được,chàng trai sử dụng tay bật thử sợi dây và thấy phát ra âm thanh. Âm thanh làmchàng trai say mê nghe hết ngày này sang ngày khác quên cả mọi việc đến nỗichàng ko nhận ra rằng cành cây chàng cắm xuống đất sẽ mọc rễ và trở thành mộtcây thực thụ. Lúc này chàng trai muốn về bản báo tin vui cho dân làng. Chàng cầmquả bàu đi theo nhưng thấy vướng quá chàng sẽ sử dụng dao cắt bỏ phần ngọn của quảbàu quăng xuống suối. sót lại phần phình to chàng giữ lại và chặt theo cành câymang về làm cần đàn, lấy vỏ cây làm sợi dây buộc qua miệng quả bàu vừa bị chặtphần ngọn vừa đi vừa gảy vừa hát. Tuy nhiên âm thanh ấy ko còn thường như trướcnữa. Vì chàng ko biết rằng phầnlinh thiêngcủa quả bàu sẽ bị chàng vứtxuống suối trôi về xuôi người Kinh vớt được và làm ra cây đàn bầu của ngườiKinh. Vì vậy mà cây đàn bàu của người Kinh ngày này thường hơn cây đàn bàu của ngườiThái.
Đấy là chuyện cổ tích. Tuy âm thanh của câytính tẩu ko bằng cây đàn bầu của người Kinh như ngày này con người ta thấy.Nhưng sự tồn tại của cây tính tẩu trong đời sống tunh thần của người Thái sở hữu ýnghĩa quan trọng mọi lúc mọi nơi.
gồm sở hữu nhiều phiến đá mỏng tanh phát ra âm thanh sở hữu âm điệu rõ rệt. Đốivới các dân tộc Tây Nguyên , những phiến đá này được xem như là báu vật và chỉdụng trong số dịp tổ chức lễ tết. Sau buổi lễ, những phiến đá được xoa máutrâu và được đem về cất vào vị trí trang trọng trong nhà.
Trống: Là loại nhạc cụ sở hữu mặt hầu hết cácdân tộc, Trống sở hữu mặt bịt bằng da thú vật, Tang trống thường làm bằng gỗ vàphình ra hoặc thẳn. Người ta đánh trống bằng nhiều phương pháp khác nhau như sử dụng nhiềudùi gỗ, sử dụng gỗ, sử dụng tay, ngón tay và cả cùi tay. Nghệ thuật đánh trống củacác dân tộc Tây Nguyên rất phong phú. đặc trưng là các nghệ nhân người Chu Ruthì tiếng trống trở nên sở hữu linh hồn và rất thân thiết.
Kèn, sáo, khèn: Là nhạc cụ gồm các loạikhoét lỗ vòm (sáo ngang, tiêu…), kèn dăm (kèn bó thường kèn đám ma), loại sở hữu lưỡigà rung tự do ( kèn bà, kèn bầu, sáo Mèo…) , Ở người Việt, kèn bóp là tiêu biểu.Âm sắc của loại nhạc cụ này nghe rộng ràng, vang xa. Nhạc cụ sáng giá nhất củangười thiểu số bản địa là kèn bầu (còn gọi là Mbuốt, thường mboắt). Phổ biến nhấtlà loại kèn bầu 6 ống, gồm một quả bầu và 6 ống trúc thoát hơi. Nếu đàn đá vàchiêng chỉ sử dụng trong số lễ hội thì kèn ko bị ràng buộc, vì vậy mà hầunhư sở hữu mặt mọi lúc, mọi nơi. kinh nghiệm diễn tấu của nó cũng phong phú vì nó thểhiện nhiều cung bậc tình cảm của con người. Tương tự, người Thái ở Lâm Đồng cóloại khèn bè gồm nhiều ống nứa ghép lại và đều sở hữu lưỡi gà để phát âm. Khèn cóthể độc tấu nhưng cũng sở hữu thể hòa tấu hoặc đệm cho múa và hát.

Xem thêm: Xem Bói Nốt Ruồi Trên Cơ Thể Nam Giới, lý luận Nốt Ruồi Trên Cơ Thể, Tốt thường Xấu

Còn rất nhiều các loại nhạc cụ khác như: ĐànGoong, Đàn Kơ ny, đàn B’rõ…Các loại trống, Sơ Gơ , Pa năng…được các dân tộc chếtác và sử dụng như những sự đòi hỏi sinh hoạt thiết yếu ớt hằng ngày và trong nhữngnghi lễ quan trọng sở hữu thể nói âm nhạc Tây Nguyên là cả một thế giới phong phúvà huyền diệu, người Tây Nguyên yêu thích và gắn bó suốt đời với âm nhạc cổtruyền của tôi. Nó chính là máu thịt của đồng bào. Âm nhạc thực sự giữ vai tròquan trọng trong đời sống, là tiếng nói tâm hồn thỏa mãn sự đòi hỏi tình cảm thẩmmỹ.



Thuyết Minh Về Lễ Hội Cồng Chiêng Tây Nguyên
| mẹo thường

 Liên kết thường : tin showbiz, hướng dẫn cách làm, share tips, showbiz US, tin bất động sản, how to make